Zorg binnen Onderwijs

De gemeente Nijmegen startte dit traject vanuit een ogenschijnlijk technische ambitie: de overstap van PxQ-financiering (betaling per verrichting) naar capaciteitsfinanciering. Een eerdere pilot had al laten zien dat lumpsum-financiering minder bureaucratie en meer continuïteit opleverde. Toch bleek de praktijk weerbarstig. Wat begon als een bekostigingsvraagstuk, ontvouwde zich als een diepere transitie-opgave.

De kernvraag verschoof: niet “hoe organiseren we financiering anders?”, maar “welke systeemlogica sturen ons handelen — en dienen die het kind werkelijk?” Geïnspireerd door transitiedenken werd gezocht naar het loslaten van dominante patronen die gericht zijn op controle, productie en individuele probleemdefinitie. Daarmee kwam ruimte voor een andere ordening: één die beter aansluit bij de leefwereld van kinderen en professionals.

Van bekostiging naar betekenis

In de ontwerpfase is bewust eerst breed verkend voordat naar oplossingen werd toegewerkt. Deelnemers signaleerden hoe sterk de dagelijkse praktijk wordt beïnvloed door maatschappelijke prestatiedruk en het individualiseren van ontwikkelingsvragen. Door de focus op ‘tekortkomingen’ van het kind, blijft de context — zoals de schoolomgeving of bredere sociale factoren — vaak buiten beeld.

Gezamenlijk werd vastgesteld dat structurele verandering niet mogelijk is zonder het adresseren van dieperliggende institutionele weeffouten. Beleid dat alleen aan knoppen draait in het systeem, mist zijn doel wanneer het onderliggende paradigma intact blijft.

De Grondslag 1.0: van probleem naar omgeving

Uit deze verkenning ontstond het prototype van de Grondslag 1.0: een verschuiving van individuele problematiek naar de kwaliteit van de leef- en ontwikkelomgeving. Vier kernwaarden fungeren als moreel kompas:


Verbinding — ontwikkeling is relationeel en vraagt om samenhang tussen mensen en contexten.
Gelijkwaardigheid — verschillen in expertise en positie worden erkend om eerlijke kansen te creëren.
Medemenselijkheid — ruimte voor wat mensen werkelijk nodig hebben, inclusief twijfel en weerstand.
Ontwikkelingsgerichtheid — voortdurende groei, reflectie en betekenisgeving als leidend principe.


Deze grondslag is geen normatief keurslijf, maar een reflectief instrument. Het helpt professionals onderzoeken of hun handelen voortkomt uit ontwikkelingsgerichte intenties of uit externe druk en systeemlogica.

Werken vanuit het lemniscaat

In plaats van een lineair implementatieplan koos het traject voor het lemniscaat als leidend principe: een continue beweging tussen intentie, ontwerp en handelen. Inzichten ontstaan in de praktijk en leiden tot nieuwe bijstellingen. Besluiten zijn nooit definitief, maar steeds toetsbaar aan de werkelijkheid van het kind.


IMPACT

De impact van dit traject ligt in de verschuiving van denken. Financiering wordt niet langer gezien als technisch instrument, maar als richtingwijzer van waarden. Deze beweging vraagt het uithouden van onzekerheid en het voeren van het goede gesprek. De grondslag biedt daarvoor richting, houvast en morele scherpte. Wat begon als een financieringsvraagstuk, groeide uit tot een mogelijke herijking van hoe we ontwikkeling organiseren.


In co-creatie met:

Gemeente Nijmegen
Tarcisiusschool
VSO Aventurijn
Bindkracht10
HAN
Buurtteams Jeugd & Gezin
TVN Zorgt